Празникот се празнува во спомен на пронаоѓањето на крстот на кој бил распнат Исус Христос, како и на неговото враќање од Персија во Ерусалим.
Според црковното предание, светиот крст во четвртиот век го пронашла света царица Елена, мајката на царот Константин Велики. По ископувањето на трите крста на Голгота, вистинскиот Христов крст бил препознаен по чудата што се случиле – исцелување на тешко болна жена и воскресение на покојник. Подоцна, во 628 година, крстот бил вратен од Персија во Ерусалим, каде што царот Ираклиј свечено го воздигнал пред верниците.
Крстовден е ден на строг пост и молитва. Црквата го определува како празник на духовно смирение и сеќавање на Христовите страдања, а верниците го одбележуваат со богослужби, поклонување на чесниот крст и воздржување од мрсна храна.
Во народната традиција, на овој ден не се извршуваат потешки физички работи, а во некои краишта се благословуваат домовите, семејствата и семињата за претстојната сеидба.
Денеска именден празнуваат Крсте, Крстинка, Крстана, Кристина, Христина, Кристијан и сите што носат имиња поврзани со Чесниот Крст.
