Некои луѓе како да носат невидлив магнет што го привлекува хаосот. Каде и да одат, се појавуваат нестабилни врски, драматични пријателства, ризични одлуки, конфликтни работни средини или финансиски турбуленции. Однадвор изгледа како „лоша карма“ или несреќна судбина. Но ако се анализира подлабоко, се открива нешто многу покомплексно – психолошка навика.
Човечкиот нервен систем се обликува во детството. Ако некој пораснал во дом каде љубовта била нестабилна, каде имало викање, дистанца, емоционална недостапност или непредвидливост, неговиот мозок научил дека тоа е нормалност. Нервниот систем се регулира преку познатото, а не преку здравото. Затоа мирот може да се доживее како празнина.
Кога личноста ќе влезе во стабилна средина, телото не препознава сигурност – туку неактивност. А неактивноста создава внатрешна вознемиреност. Тогаш несвесно почнува да бара стимул. Тој стимул често доаѓа во форма на драматичен партнер, конфликт, ризик или импулсивна одлука.
Хаосот носи хормонален одговор. Адреналин, кортизол, допамин. Телото се чувствува „живo“. За некои луѓе, тоа чувство на живост е единственото што го поврзуваат со смисла. Мирот им изгледа рамно. Интензитетот им изгледа како љубов. Конфликтот им изгледа како страст.
Постои и уште подлабок механизам – репетиција на траума. Човекот несвесно се обидува да ја „препише“ старата приказна со нов крај. Ако некогаш бил отфрлен, ќе избере недостапен партнер со надеж дека овојпат ќе победи. Ако пораснал во нестабилност, ќе избере несигурна работа со идеја дека овојпат ќе ја контролира. Но телото не бара решавање – бара познато сценарио.
Хаосот често станува идентитет. Некои луѓе се доживуваат себеси како „борци“, „преживувачи“, „силни во криза“. Но кога кризата ќе исчезне, исчезнува и нивното чувство на вредност. Затоа мирот може да предизвика егзистенцијална празнина. Кој сум јас ако не сум во борба?
Интересно е што луѓето што привлекуваат хаос често се харизматични. Тие имаат интензитет, силна енергија, магнетна присутност. Но под таа енергија често се крие нерегулиран нервен систем што постојано бара стимул. Тоа не е слабост – тоа е научен механизам на преживување.
Промената започнува кога личноста ќе ја препознае разликата меѓу интензитет и стабилност. Кога ќе сфати дека мирот не е досада, туку зрелост. Кога ќе научи дека тишината не е отфрлање, туку сигурност. Но тоа бара работа. Бара толеранција на мир. Бара способност да се седи со празнина без да се пополнува со драма.
Хаосот престанува да биде магнет кога ќе престане да биде познат терен. А тоа е процес што не се случува преку ноќ, туку преку свесност, терапија, саморефлексија и нови избори.
М. О. Монај
