Граѓаните и компаниите во повеќе земји во светот би можеле да се соочат со поскапи кредити и повисоки трошоци за задолжување поради новите инфлациски притисоци, предупреди генералната директорка на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева.
Според неа, нарушувањата во снабдувањето со енергенси, но и зголемената побарувачка за технологија поврзана со вештачката интелигенција, создаваат дополнителен притисок врз глобалните цени. ММФ очекува просечната светска инфлација годинава да достигне 4,7 отсто.
„Ова бара затегнување на монетарната политика во многу економии“, изјави Георгиева на самитот на Азиско-пацифичката економска соработка (АПЕК) во кинескиот град Шенжен.
Дополнителен фактор за раст на цените се последиците од воените конфликти и нарушеното снабдување со енергенси, но и зголемената побарувачка за компјутерска опрема и други технолошки производи кои се поврзани со брзиот развој на вештачката интелигенција.
Поради инфлациските ризици, голем број централни банки во изминатиот период презедоа мерки преку зголемување или задржување на повисоки каматни стапки. Европската централна банка ги зголеми каматите во јуни годинава, првпат по 2023 година, Федералните резерви на САД презедоа чекор во септември, а Банката на Англија исто така интервенираше овој месец.
Евентуалното ново зголемување на каматните стапки би можело директно да влијае врз граѓаните и бизнисите, преку поскапи станбени, потрошувачки и деловни кредити. Дополнителен удар би можеле да почувствуваат и оние кои веќе имаат кредити со променлива каматна стапка, бидејќи нивните месечни рати можат да се зголемат согласно договорните услови.
Во однос на Македонија, според октомвриските проекции на ММФ, просечната годишна инфлација во земјава годинава се очекува да изнесува 4 проценти. Фондот претходно предупреди дека повисоките цени на енергенсите на светските пазари можат дополнително да влијаат врз цените на храната, производите и услугите во домашната економија.
Сепак, предупредувањето на Георгиева не претставува директна најава дека каматните стапки ќе бидат зголемени и во Македонија, бидејќи одлуките за монетарната политика ги носат домашните надлежни институции врз основа на економските услови.
ММФ очекува инфлацијата постепено да се намалува во следниот период, па така во 2027 година се прогнозира пад на глобалната стапка на 4,1 отсто. Тоа, сепак, не значи дека цените ќе се вратат на претходните нивоа, туку дека нивниот раст би бил побавен.
Интересно е што токму вештачката интелигенција, која сега создава дел од инфлациските притисоци преку зголемената побарувачка за опрема и технологии, во исто време се гледа и како фактор што може да придонесе за поголема продуктивност и економски раст.
Георгиева посочи дека опремата поврзана со вештачката интелигенција и сродните технолошки производи веќе сочинуваат повеќе од една десетина од глобалната трговија со стоки.
„Ова е најбрзата трансформација во човечката историја“, изјави директорката на ММФ.
Според прогнозите на Фондот, светската економија се очекува да порасне за 3,1 отсто годинава и за 3,4 отсто во 2027 година.
