Сè повеќе млади работат по две и три работи – но станот останува недостижен
Во Македонија, особено во Скопје, сè погласно се поставува едно прашање: дали сопствен дом станува недостижен луксуз за генерацијата меѓу 25 и 40 години?
Иако голем дел од младите денес работат по повеќе работни ангажмани – редовна работа, фриленс, дополнителни хонорари – пресметката на крајот од месецот често покажува ист резултат: кирија, сметки и основни трошоци ја „јадат“ платата, а заштеда за учество во стан останува минимална или невозможна.
Колку навистина чини животот?
Просечната кирија за еднособен стан во Скопје во последните години значително порасна. Кога на тоа ќе се додадат:
-
сметки за струја, греење и вода
-
интернет и телефон
-
храна
-
транспорт
-
основни лични трошоци
Месечниот буџет на едно лице лесно достигнува сума што ја надминува или изедначува просечната плата. Прашањето не е дали младите работат доволно. Прашањето е дали системот дозволува акумулација на капитал.
Кредитот како единствена опција
За мнозинството, купување стан значи долгогодишен кредит. Но за кредит е потребно учество, стабилен договор за работа и финансиска сигурност. Во услови на нестабилен пазар на труд и чести хонорарни ангажмани, многумина не ги исполнуваат условите.
Така се создава циклус: без заштеда нема учество, без учество нема кредит, а без кредит – нема сопствен дом.
Психолошкиот ефект на „привремен живот“
Животот под кирија не е само финансиско прашање. Тој создава чувство на привременост. Многумина одложуваат: брак, деца, долгорочни планови или инвестирање во уредување простор, затоа што домот не е нивни. Со текот на времето, ова влијае и на чувството на стабилност и сигурност.
Растечки јаз меѓу приходи и недвижнини
Во последната деценија, цените на становите растат побрзо од платите. Ова создава структурен проблем: дури и лица со надпросечни приходи имаат потешкотии да дојдат до сопствен имот.
Паралелно, пазарот на недвижности често функционира и како инвестициска зона, што дополнително ги крева цените.
Дали сопствениот дом станува генерациски луксуз?
За претходните генерации, купување стан беше очекуван животен чекор. За денешната генерација, тоа станува неизвесна цел.
Прашањето не е дали младите сакаат да останат под кирија, прашањето е дали реално имаат алтернатива.
Во време кога работата повеќе не гарантира стабилност, а цените на недвижностите продолжуваат да растат, „сопствен дом“ од основна потреба сè повеќе се претвора во економски предизвик.
