Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД мора да го „поседуваат“ Гренланд за да ги спречат Русија и Кина да го преземат, велејќи дека тоа ќе се направи „на лесен или на тежок начин“.
Острата изјава доаѓа по неодамнешните сигнали од Белата куќа дека администрацијата размислува да ја купи полуавтономната територија од Данска, но не ја исклучува опцијата за присилна анексија, пишува Би-Би-Си.
И Данска и Гренланд цврсто ја отфрлија понудата на Трамп, велејќи дека територијата не е на продажба. Копенхаген предупреди дека секоја воена акција против членка на НАТО би значела крај на трансатлантската одбранбена алијанса.
„Земјите мора да имаат сопственост и вие ја браните сопственоста, вие не ги браните договорите за закуп, а ние ќе мора да го браниме Гренланд“, изјави Трамп пред новинарите во Вашингтон.
Американскиот претседател постојано истакнува дека Гренланд е клучен за националната безбедност на САД, тврдејќи без докази дека бил „покриен насекаде со руски и кинески бродови“.
Иако САД веќе имаат повеќе од 100 војници трајно стационирани во базата Питуфик во северозападен Гренланд, која ја управуваат од Втората светска војна, Трамп верува дека постојните договори за закуп не се доволни.
„Земјите не можат да склучуваат деветгодишни или дури стогодишни договори“, рече тој, инсистирајќи на целосна сопственост. „Ги сакам луѓето од Кина. Ги сакам луѓето од Русија“, додаде Трамп. „Но, не ги сакам како соседи во Гренланд, тоа нема да се случи. И патем, НАТО мора да го разбере тоа“, истакна тој.
Главните сојузници на НАТО, вклучувајќи ги големите европски земји и Канада, ја понудија својата поддршка на Данска оваа недела. Во заеднички изјави, тие потврдија дека „само Данска и Гренланд можат да одлучуваат за прашања што се однесуваат на нивните односи“.
Тие нагласија дека безбедноста на Арктикот е заеднички интерес што мора да се постигне „колективно“ во рамките на алијансата и повикаа на „почитување на принципите на Повелбата на ООН, вклучувајќи го суверенитетот, територијалниот интегритет и неповредливоста на границите“.
Загриженоста за иднината на Гренланд дополнително се зголеми по неодамнешната воена акција на САД во Венецуела. Трамп претходно, за време на неговиот прв мандат во 2019 година, понуди да го купи островот, но дури и тогаш му беше кажано дека не е на продажба. Беше објавено дека американскиот државен секретар Марко Рубио ќе разговара со данските претставници следната недела.
Освен неговата стратешка локација помеѓу Северна Америка и Арктикот, што е клучно за системите за рано предупредување, Гренланд стана интересен и поради неговите природни ресурси.
Поради климатските промени и топењето на мразот, богатите наоѓалишта на ретки земни метали, ураниум и железо се сè повеќе достапни, а научниците веруваат дека има и значителни резерви на нафта и гас.
