Соединетите Американски Држави започнале разговори за можноста нивното нуклеарно присуство во Европа да се прошири и на дополнителни земји членки на НАТО, објави „Фајненшл тајмс“, повикувајќи се на извори запознаени со дискусиите.
Според информациите, американски претставници сигнализирале дека Вашингтон е отворен за можноста да се прошири постојната програма надвор од шесте земји кои моментално се дел од системот за нуклеарно споделување во рамки на Алијансата.
Разговорите засега се водат доверливо и не е познато дали ќе резултираат со конкретни промени во политиката. Тие се случуваат во период кога европските сојузници бараат дополнителни безбедносни гаранции, особено по најавите за можно намалување на американското воено присуство на континентот.
Според изворите, целта на Вашингтон е да покаже дека неговиот нуклеарен чадор останува стабилен и непроменет, и покрај очекувањата европските држави да преземат поголем дел од товарот во конвенционалната одбрана.
Најголем интерес за евентуално распоредување на американски авиони способни за носење нуклеарно оружје покажуваат земјите од источниот дел на НАТО. Меѓу нив се издвојува Полска, која веќе подолг период јавно ја поддржува оваа идеја, а интерес постои и кај дел од балтичките држави.
Дополнителен поттик за ваквите разговори претставуваат војната во Украина и честите предупредувања од Москва поврзани со руските нуклеарни капацитети. Сепак, според дипломатски извори, евентуалното проширување на програмата сè уште не е блиску до конечна одлука.
Во моментов, програмата за нуклеарно споделување на НАТО ги опфаќа Белгија, Германија, Италија, Холандија, Турција и Обединетото Кралство. Во овие земји се распоредени авиони и инфраструктура способни за употреба на американско нуклеарно оружје, кое останува под целосна контрола на Соединетите Американски Држави.
Овој модел потекнува од времето на Студената војна и има цел да им овозможи на сојузниците без сопствен нуклеарен арсенал да учествуваат во заедничкото планирање и политиката на нуклеарно одвраќање во рамки на Алијансата.
Американското нуклеарно оружје во Европа се наоѓа под контрола на американските сили, додека воздухопловните сили на земјите домаќини редовно учествуваат во обуки и вежби со авиони како Ф-35, Ф-15 и „Торнадо“. Во случај на конфликт, употребата би била можна исклучиво со одобрение од Вашингтон.
Во меѓувреме, европските членки на НАТО најавуваат зголемување на инвестициите во одбраната, но голем дел од нив сметаат дека американскиот нуклеарен чадор останува клучен елемент на безбедноста на Европа.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, порача дека и покрај глобалните промени и пренасочувањето на дел од американското внимание кон други региони, системот на одвраќање и одбранбените капацитети во Европа мора да останат силни и стабилни.
