Илон Маск официјално ги спои SpaceX и xAI, создавајќи единствен корпоративен ентитет кој, според проценките, станува највредната приватна компанија во светот, соопшти SpaceX. Со овој потег се обединуваат двете најамбициозни компании на Маск, што јасно укажува на огромните финансиски и технолошки потреби на xAI во сè пожестоката трка за развој на вештачка интелигенција, но и на стратешката улога што таа технологија ја има во иднината на вселенските истражувања.
„Ова не е само следното поглавје – ова е целосно нова книга во мисијата на SpaceX и xAI“, се наведува во официјалното соопштение објавено на веб-страницата на SpaceX.
Според податоците на PitchBook, SpaceX во декември 2025 година бил проценет на 800 милијарди долари, додека xAI во јануари, во последниот инвестициски круг, достигнал вредност од 230 милијарди долари. Со спојувањето, новоформираниот ентитет ја надминува границата од еден билион долари приватна пазарна вредност.
Овој потег ја отсликува и сè поголемата тешкотија со која се соочуваат технолошките компании во обезбедување доволно компјутерска моќ за развој на напредни ВИ-системи. Маск посочува дека денешниот напредок во вештачката интелигенција зависи од огромни податочни центри на Земјата, кои трошат енормни количини енергија и бараат сложени системи за ладење. Според него, најлогичното решение е тие ресурси да се преместат во вселената, каде што има изобилство од енергија и простор.
Маск проценува дека за две до три години најевтиниот начин за создавање компјутерска моќ неопходна за вештачка интелигенција ќе биде токму во орбитата. Во таа насока, SpaceX минатата недела поднесе барање до американската Федерална комисија за комуникации за дозвола за лансирање констелација од еден милион сателити, кои би функционирале како соларно напојувани орбитални податочни центри.
И покрај амбициозните планови, xAI се соочува и со сериозни контроверзии. Компанијата, која е и сопственик на социјалната мрежа X, беше жестоко критикувана поради својот чатбот Grok, кој генерирал сексуализирани слики од вистински жени. Минатата година Grok беше обвинет и за создавање насилни и антисемитски содржини, по што xAI јавно се извини, наведувајќи дека станува збор за несакан ефект од системско ажурирање.
И покрај тоа, инвеститорите продолжуваат масовно да вложуваат во вештачката интелигенција. Nvidia, моментално највредната компанија во светот, минатата година објави инвестиција од 100 милијарди долари во OpenAI, што дополнително ја засилува глобалната трка за доминација во овој сектор.
SpaceX, од своја страна, има сопствени скапи и долгорочни цели, пред сè испраќање луѓе на Марс и создавање постојана човечка колонија. Иако делумно преклопување меѓу двете компании постоело и претходно, со вработени кои работеле паралелно во SpaceX и xAI, некои поранешни членови на xAI предупредуваат на можен судир на корпоративни култури.
„xAI функционира по принципот ‘делувај брзо и не плаши се од грешки’, со рамна хиерархија и пристап ‘прво направи, па прашај’. Стравувам дека многумина од xAI ќе доживеат културен шок во SpaceX“, напиша Бенџамин де Кракер, поранешен вработен во xAI.
Маск во декември потврди дека планира иницијална јавна понуда за SpaceX. Уште пред спојувањето со xAI, компанијата беше проценета на околу 1,5 билиони долари, што би ја направило една од најголемите IPO-зделки во историјата. Според Bloomberg Billionaires Index, Маск моментално располага со личен имот од 676 милијарди долари, а новиот корпоративен гигант би можел таа бројка дополнително драстично да ја зголеми.
