Многу луѓе ќе го исфрлат кафето навечер, ќе го тргнат телефонот, ќе воведат рутина – и сепак ќе лежат будни со часови. Во такви случаи, честопати се превидува еден важен фактор: суплементите. Одредени додатоци во исхраната можат да делуваат стимулативно, да ја зголемат будноста, да влијаат врз стрес-хормоните или да го нарушат лачењето на мелатонин, хормонот што му сигнализира на телото дека е време за сон. Пресудни се и дозата и моментот кога се земаат.
Најчестиот „тивок виновник“ е кофеинот, кој не се наоѓа само во кафето, туку и во многу суплементи за енергија, концентрација, слабеење или пред тренинг. Често е скриен зад билни состојки како гуарана, јерба мате, зелен чај или кола-орев. Гуараната е особено проблематична, бидејќи може да содржи повеќе кофеин од кафето, а не секогаш јасно се препознава како таква. Дополнително, не сите луѓе го разградуваат кофеинот со иста брзина, па кај некои и попладневна доза може да има ефект до доцна навечер.
Одредени адаптогени, како родиолата и женшенот, исто така можат да го нарушат сонот. Иако често се земаат за намалување на стрес и подобрување на енергијата, тие можат да ја зголемат будноста и да предизвикаат немир ако се користат доцна во денот, бидејќи влијаат врз невротрансмитери поврзани со фокус и стимулација. Затоа најчестата препорака е нивната употреба да се ограничи на утринските часови.
Сличен ефект можат да имаат и суплементите за мозок и когнитивна изведба. Л-тирозинот, кој е вклучен во создавање на невротрансмитери поврзани со активност и реакција, може да го отежне заспивањето ако се зема подоцна во денот. DMAE, кај дел од луѓето, е поврзан со немир, проблеми со заспивање и интензивни соништа, особено кога се зема блиску до времето за спиење.
Дури и некои витамини и коензими, кои се сметаат за „безопасни“, можат да влијаат на сонот ако се земаат навечер. Витаминот Д, во повисоки дози и во доцните часови, кај одредени лица се поврзува со нарушување на циркадниот ритам. Витаминот Б12 може да делува стимулирачки, а коензимот Q10, кој учествува во енергетскиот метаболизам, кај некои луѓе е поврзан со несоница кога се зема пред спиење.
Често проблемот не е самиот суплемент, туку комбинацијата, дозата и времето на земање. Затоа, при периоди на лош сон, корисно е да се направи преглед на сите додатоци, да се внимава на скриени стимуланси, дел од нив да се префрлат во утринските часови и да се избегнува комбинирање на повеќе „енергетски“ производи во ист ден. Ако несоницата продолжи, најразумно е да се побара совет од лекар или фармацевт, бидејќи и суплементите можат да имаат силни и несакани ефекти.
