Многу луѓе ја имаат истата навика – по завршувањето на вечерата и уверувањето дека повеќе нема да јадат ништо, околу девет или десет часот навечер одеднаш се појавува силна желба за нешто благо.
Иако често се смета дека причината е недостаток на самоконтрола или едноставно глад, научните истражувања покажуваат дека ситуацијата е посложена. Гладот и желбата за одредена храна не се ист процес, а вечерната желба за слатки може да се појави и кога организмот не бара класичен оброк.
Во едно истражување, учесниците во повеќе наврати во текот на денот го оценувале чувството на глад и желбата за различни видови храна. Резултатите покажале дека желбата за слатки и солени грицки се зголемувала како што поминувал денот, додека чувството на глад не секогаш го следело истиот ритам.
Биолошкиот часовник влијае врз апетитот
Една од причините за вечерниот напад на желба за храна може да биде циркадијалниот ритам – природниот биолошки часовник кој влијае врз спиењето, температурата на телото, хормоните и бројни други процеси.
Во контролирани експерименти, каде што истражувачите го регулирале времето на оброците, спиењето и другите фактори, било утврдено дека апетитот не е ист во текот на целиот ден.
Чувството на глад било најниско во биолошкото утро, а достигнувало највисоко ниво околу 20 часот. Сличен образец бил забележан и кај желбата за слатка, солена и храна богата со јаглехидрати.
Тоа покажува дека вечерната желба за храна не е секогаш резултат на тоа дека сме јаделе премалку. Дел од објаснувањето лежи во природниот начин на кој организмот го регулира апетитот.
Недостатокот на сон ја зголемува желбата за слатки
Сонот е уште еден важен фактор. Кога не спиеме доволно, организмот може да реагира со зголемена желба за калорична храна.
Во едно истражување, група здрави млади лица поминала неколку ноќи со ограничено спиење, а потоа период со нормален сон. По недоволното спиење, кај нив била забележана поголема желба за слатки, повисоко ниво на хормонот грелин, кој го стимулира гладот, и поголем внес на калории.
Други истражувања покажале дека зголемувањето на времето за спиење може да доведе до намалување на желбата за слатка и солена храна.
Затоа, вечерното посегнување по чоколадо или десерт понекогаш може да биде поврзано и со навиките за спиење.
Навиките можат да го „научат“ мозокот на вечерно грицкање
Понекогаш причината не е телото, туку навиката.
Ако секоја вечер јадете нешто благо додека гледате серија, работите на компјутер или користите телефон, мозокот со текот на времето може да ја поврзе таа ситуација со јадење.
Во таков случај, не мора да постои вистински глад. Доволно е да се појави познатиот момент – омилената серија, вечерниот мир или одредена рутина – за да се активира желбата за храна.
Истражувањата покажуваат дека голем дел од однесувањето поврзано со исхраната се одвива автоматски, под влијание на средината и навиките.
Понекогаш причината е едноставно недоволно храна во текот на денот
Не секоја вечерна желба за благо е само навика или последица на биолошкиот ритам.
Ако појадокот бил само кафе, ручекот бил мал, а во текот на денот сте избегнувале оброци, сосема е можно организмот навечер едноставно да бара дополнителна енергија.
Затоа е важно да се направи разлика меѓу желба за нешто слатко и вистинска потреба од храна. Понекогаш причината не е недостаток на дисциплина, туку сигнал дека телото не добило доволно енергија во текот на денот.
